ฟันคุดเป็นยังไง มีอาการอะไร สังเกตจากตรงไหน และจำเป็นต้องผ่า หรือไม่

ฟันคุดเป็นยังไง

ฟันคุด คือ ฟันที่ไม่สามารถขึ้นมา ในช่องปาก ได้ตามปกติ อาจโผล่พ้นเหงือก เพียงบางส่วน ขึ้นเอียงไปชนฟัน ซี่ข้างเคียง หรือนอนฝังอยู่ใต้เหงือก และกระดูกทั้งหมด บางคนมีอาการปวด เหงือกบวม หรืออ้าปากลำบาก ขณะที่บางคน ไม่มีอาการผิดปกติเลย

ดังนั้น หากสงสัยว่า ฟันคุดเป็นยังไง และจะรู้ได้อย่างไรว่า ตนเองมีฟันคุด การส่องกระจกดูภายในช่องปาก อาจช่วยสังเกตได้เพียงบางกรณี แต่การยืนยันตำแหน่ง ทิศทาง และลักษณะของฟันอย่างชัดเจน ต้องอาศัยการตรวจ ร่วมกับภาพเอกซเรย์ฟัน

ฟันคุดเป็นยังไง สังเกตจากอะไรได้บ้าง

ฟันคุด มักพบที่บริเวณฟันกราม ซี่ในสุด โดยฟัน อาจไม่สามารถขึ้นมาได้เต็มซี่ เพราะมีพื้นที่ ภายในขากรรไกร ไม่เพียงพอ หรือมีฟัน และกระดูก ขวางทิศทางการขึ้นอยู่

ลักษณะของฟันคุด ไม่ได้เหมือนกันทุกคน บางซี่สามารถมองเห็นได้ เมื่อส่องกระจก แต่บางซี่ ฝังอยู่ลึก จนไม่สามารถสังเกตเห็น จากภายในช่องปาก

ฟันคุดที่โผล่พ้นเหงือก เพียงบางส่วน

ลักษณะที่พบได้บ่อย คือ มองเห็นส่วนหนึ่งของฟันกราม ซี่ในสุด โผล่ขึ้นมา แต่ยังมีเหงือก คลุมตัวฟันบางส่วนอยู่ ฟันอาจดูเหมือนกำลังขึ้น แต่ขึ้นไม่เต็มซี่ แม้เวลาจะผ่านไปนานแล้วก็ตาม

บริเวณใต้เหงือก ที่คลุมตัวฟัน มักทำความสะอาดได้ยาก แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง และมีโอกาสที่เศษอาหาร หรือคราบแบคทีเรีย จะเข้าไปสะสม จึงอาจเกิดอาการเหงือกบวม แดง เจ็บ หรือมีกลิ่นปากตามมาได้

ฟันคุดที่ฝังอยู่ใต้เหงือก

ฟันคุดบางซี่ ไม่โผล่พ้นเหงือกเลย เมื่อส่องกระจก จึงอาจไม่เห็นความผิดปกติ และรู้สึกเหมือนบริเวณนั้น ไม่มีฟันอยู่

ฟันลักษณะนี้ อาจฝังอยู่เฉพาะใต้เนื้อเยื่อเหงือก หรืออยู่ลึกลงไป ภายในกระดูกขากรรไกร การตรวจด้วยตาเปล่า เพียงอย่างเดียว จึงไม่สามารถระบุตำแหน่งของฟันได้

ฟันคุดที่ขึ้นเอียง หรือนอน ในแนวขวาง

ฟันคุด ไม่ได้ขึ้นในแนวตั้งเสมอไป แต่สามารถวางตัว ได้หลายทิศทาง เช่น

  • เอียงไปด้านหน้า จนชนฟันกรามซี่ข้างเคียง
  • เอียงไปด้านหลัง ของช่องปาก
  • ขึ้นตรง แต่ติดอยู่ภายในกระดูก
  • วางตัว เกือบเป็นแนวนอน
  • โผล่ขึ้นมา เพียงบางมุม ของตัวฟัน

หากฟันเอียง เข้าหาฟันซี่ข้างเคียง ช่องว่างระหว่างฟัน ทั้งสองซี่ อาจกลายเป็นบริเวณ ที่เศษอาหารติดง่าย และทำความสะอาดได้ยากกว่าปกติ

ฟันคุดเกิดจากอะไร และมักอยู่บริเวณไหน

ฟันคุด มักเกิดกับฟันกราม ซี่ที่สาม ซึ่งเป็นฟัน ซี่ในสุด ของขากรรไกร ฟันกลุ่มนี้ ขึ้นช้ากว่าฟันแท้ซี่อื่น เมื่อเริ่มขึ้น พื้นที่ส่วนใหญ่ ภายในขากรรไกร อาจถูกฟันซี่อื่น ครอบครองไปแล้ว จึงเหลือพื้นที่ไม่เพียงพอ ให้ฟันขึ้น ในแนวปกติ

สาเหตุ และปัจจัยที่เกี่ยวข้อง กับการเกิดฟันคุด อาจประกอบด้วย

1. พื้นที่ ด้านหลังขากรรไกร ไม่เพียงพอ

  • ตัวฟันมีขนาดใหญ่กว่า พื้นที่ว่าง ที่เหลืออยู่ จึงไม่สามารถขึ้นได้เต็มซี่

2. ทิศทางของหน่อฟันไม่ตรง

  • ฟันอาจเริ่มพัฒนา ในแนวเอียง ทำให้เมื่อฟันเคลื่อนตัวขึ้นมาแล้ว ไปชนกับฟันซี่ข้างเคียง หรือกระดูก

3. มีเนื้อเยื่อ หรือกระดูก ขัดขวางการขึ้นของฟัน

  • แม้ฟันจะวางตัว ค่อนข้างตรง แต่หากมีโครงสร้างปิดกั้นอยู่ ฟันก็อาจไม่สามารถ โผล่พ้นเหงือกได้

ฟันคุด สามารถเกิดได้ ทั้งขากรรไกรบน และขากรรไกรล่าง รวมถึงเกิดได้ ทั้งด้านซ้าย และด้านขวา แต่ละคน จึงอาจมีจำนวนฟันคุดแตกต่างกัน เช่น มีเพียงหนึ่งซี่ สองซี่ หรือหลายซี่ และบางคน อาจไม่มีฟันคุดเลยก็ได้

ตำแหน่ง ที่มักสังเกตพบความผิดปกติ ได้แก่

  • ด้านหลังฟันกรามล่าง ซี่สุดท้าย
  • ด้านหลังฟันกรามบน ซี่สุดท้าย
  • บริเวณเหงือกด้านในสุด ที่แปรงฟัน เข้าถึงยาก
  • บริเวณที่รู้สึก เหมือนมีฟันแข็งๆ โผล่ขึ้นมาใต้เหงือก

อย่างไรก็ตาม การมีฟันกรามซี่สุดท้าย ไม่ได้หมายความว่า จะเป็นฟันคุดเสมอไป หากฟันสามารถขึ้นได้เต็มซี่ อยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม และทำความสะอาดได้ตามปกติ ฟันซี่นั้น อาจเป็นฟันกราม ซี่สุดท้าย ที่ขึ้นสมบูรณ์ ไม่ใช่ฟันคุด ที่สร้างปัญหา

อาการฟันคุด ที่พบบ่อย มีอะไรบ้าง

อาการของฟันคุด แตกต่างกัน ตามตำแหน่ง และทิศทางของฟัน บางซี่ อาจทำให้ปวดอย่างชัดเจน ขณะที่ บางซี่ อาจมีเพียงอาการรำคาญเล็กน้อย หรือไม่มีอาการใดๆ เป็นเวลานาน

อาการ ที่อาจพบได้ มีดังนี้

  • ปวดบริเวณฟันกราม ซี่ในสุด
  • เหงือกด้านหลังบวม แดง หรือกดแล้วเจ็บ
  • รู้สึกตึง บริเวณขากรรไกร
  • เจ็บเวลาเคี้ยวอาหาร ด้านที่มีฟันคุด
  • อ้าปาก ได้ไม่เต็มที่ หรืออ้าปาก แล้วรู้สึกตึง
  • มีเศษอาหาร ติดบริเวณฟัน ซี่ในสุดบ่อย
  • มีกลิ่นปาก แม้แปรงฟัน เป็นประจำ
  • รู้สึกถึงรสชาติ ผิดปกติ ภายในปาก
  • ปวดเป็นๆ หายๆ บริเวณเดิม
  • ปวดร้าว ไปบริเวณกราม หู หรือศีรษะ ด้านเดียวกัน

อาการปวด จากฟันคุด บางครั้งไม่ได้เกิดขึ้นตลอดเวลา ช่วงแรก อาจรู้สึกเพียงระคายเคือง หรือเจ็บเล็กน้อย บริเวณเหงือกด้านหลัง จากนั้น อาการ อาจหายไป ก่อนกลับมาเป็นซ้ำ เมื่อมีเศษอาหารสะสม หรือเกิดการอักเสบ รอบตัวฟัน อีกครั้ง

อาการ เมื่อเหงือก รอบฟันคุด อักเสบ

หากฟันโผล่ขึ้นมา เพียงบางส่วน จะเกิดช่องว่างระหว่างตัวฟัน กับเหงือกที่คลุมอยู่ เศษอาหาร และคราบแบคทีเรีย สามารถเข้าไปสะสม ภายในช่องดังกล่าว จนทำให้เนื้อเยื่อรอบฟัน เกิดการอักเสบ

อาการอาจเริ่มจากเหงือกบวม และเจ็บ ก่อนพัฒนาเป็น

  • ปวดมากขึ้น เมื่อกัด หรือเคี้ยวอาหาร
  • เหงือกมีเลือดออกง่าย
  • มีกลิ่นปาก ชัดเจนขึ้น
  • รู้สึกมีรสขม หรือรสผิดปกติ
  • มีหนอง ออกจากบริเวณรอบฟัน
  • อ้าปากได้น้อยลง

หากมีไข้ ใบหน้าบวม กลืนลำบาก บวมลามไปใต้ขากรรไกร หรืออ้าปาก ได้น้อยลง อย่างชัดเจน ไม่ควรรอดูอาการ ด้วยตนเอง เพราะอาจเป็นสัญญาณว่า การอักเสบ กำลังรุนแรงขึ้น

ปวดฟันกราม ซี่ในสุด เป็นฟันคุดเสมอ หรือไม่

อาการปวดฟันกรามซี่ในสุดไม่ได้ยืนยันว่าเป็นฟันคุดเสมอไป เพราะอาการบริเวณใกล้เคียงกันสามารถเกิดจากสาเหตุอื่นได้ เช่น

  • ฟันกรามผุ
  • เหงือกอักเสบ
  • ปลายรากฟันอักเสบ
  • เศษอาหาร ติดระหว่างฟัน
  • ฟันแตกร้าว
  • การกัดฟัน หรือขบฟัน
  • ความผิดปกติของกล้ามเนื้อ และข้อต่อขากรรไกร

จึงไม่ควรประเมิน จากตำแหน่ง ที่ปวดเพียงอย่างเดียว การตรวจภายในช่องปาก และภาพเอกซเรย์ จะช่วยแยกสาเหตุของอาการ ได้ชัดเจนกว่า

ฟันกราม ซี่สุดท้าย ขึ้นปกติ ต่างจากฟันคุดอย่างไร

ฟันกรามซี่สุดท้าย กับฟันคุด อาจอยู่ในตำแหน่งเดียวกัน แต่มีลักษณะการขึ้น และการใช้งานแตกต่างกัน ฟันกราม ซี่สุดท้าย ที่ขึ้นปกติ สามารถใช้บดเคี้ยวอาหารได้ และอาจไม่จำเป็นต้องนำออก หากไม่พบปัญหาอื่นร่วมด้วย

จุดเปรียบเทียบ ฟันกราม ซี่สุดท้าย ที่ขึ้นปกติ ฟันคุด
ทิศทางของฟัน ขึ้นค่อนข้างตรง ตามแนวฟัน อาจเอียง นอน หรือติดอยู่ ภายในกระดูก
การโผล่พ้นเหงือก โผล่ขึ้นมา เต็มตัวฟัน อาจโผล่บางส่วน หรือไม่โผล่เลย
พื้นที่ภายในขากรรไกร มีพื้นที่เพียงพอ มักมีพื้นที่ไม่เพียงพอ หรือมีสิ่งกีดขวาง
การทำความสะอาด แปรง และใช้ไหมขัดฟันได้ มักอยู่ลึก หรือมีเหงือกคลุม ทำความสะอาดยาก
ผลต่อฟันข้างเคียง ไม่กด หรือชนฟันซี่อื่น อาจเอียงเข้าหาฟันกราม ซี่ข้างเคียง
แนวทางดูแล ดูแลเหมือนฟันทั่วไป ต้องประเมินว่า ควรติดตาม ถอน หรือผ่าออก
ทิศทางของฟัน
ฟันกรามซี่สุดท้ายที่ขึ้นปกติ ขึ้นค่อนข้างตรงตามแนวฟัน
ฟันคุด อาจเอียง นอน หรือติดอยู่ภายในกระดูก
การโผล่พ้นเหงือก
ฟันกราม ซี่สุดท้าย ที่ขึ้นปกติ โผล่ขึ้นมาเต็มตัวฟัน
ฟันคุด อาจโผล่บางส่วน หรือไม่โผล่เลย
พื้นที่ภายในขากรรไกร
ฟันกราม ซี่สุดท้าย ที่ขึ้นปกติ มีพื้นที่เพียงพอ
ฟันคุด มักมีพื้นที่ ไม่เพียงพอ หรือมีสิ่งกีดขวาง
การทำความสะอาด
ฟันกราม ซี่สุดท้าย ที่ขึ้นปกติ แปรง และใช้ไหมขัดฟันได้
ฟันคุด มักอยู่ลึก หรือมีเหงือกคลุม ทำความสะอาดยาก
ผลต่อฟันข้างเคียง
ฟันกราม ซี่สุดท้าย ที่ขึ้นปกติ ไม่กด หรือชนฟันซี่อื่น
ฟันคุด อาจเอียงเข้าหาฟันกราม ซี่ข้างเคียง
แนวทางดูแล
ฟันกราม ซี่สุดท้าย ที่ขึ้นปกติ ดูแลเหมือนฟันทั่วไป
ฟันคุด ต้องประเมินว่า ควรติดตาม ถอน หรือผ่าออก

สิ่งสำคัญ ไม่ได้อยู่ที่ว่า เป็นฟันกราม ซี่สุดท้าย หรือไม่ แต่อยู่ที่ฟัน สามารถขึ้นได้สมบูรณ์ อยู่ในตำแหน่ง ที่ทำความสะอาดได้ และไม่ส่งผลกระทบต่อฟัน หรือเนื้อเยื่อ บริเวณข้างเคียง หรือไม่

หากฟันขึ้นตรง แต่โผล่พ้นเหงือก ได้ไม่เต็มซี่ ก็ยังอาจเกิดปัญหาจากเหงือก ที่คลุมตัวฟันได้ ในทางกลับกัน ฟันกรามซี่สุดท้าย ที่ขึ้นเต็มซี่ วางตัวเหมาะสม และไม่มีความผิดปกติ อาจเก็บไว้ใช้งานได้ ตามปกติ

ไม่มีอาการ แปลว่า ไม่มีฟันคุด หรือไม่

การไม่มีอาการปวด ไม่ได้หมายความว่า ไม่มีฟันคุด เพราะฟันอาจฝังอยู่ใต้เหงือก หรือภายในกระดูก โดยไม่ก่อให้เกิดอาการ ในช่วงเวลานั้น หลายคนจึงตรวจพบฟันคุด จากภาพเอกซเรย์ ทั้งที่ไม่เคยรู้สึกปวด บริเวณฟันกราม ซี่ในสุด มาก่อน

นอกจากนี้ ฟันคุดบางซี่ อาจอยู่ในตำแหน่ง ที่ยังไม่สร้างปัญหา แต่ต้องติดตามดูความเปลี่ยนแปลง เป็นระยะ ขณะที่บางซี่ อาจส่งผลต่อฟันข้างเคียง โดยยังไม่มีอาการปวดชัดเจน

สามารถส่องกระจก หาฟันคุด ด้วยตนเอง ได้ไหม

การส่องกระจก ช่วยสังเกตได้ ในกรณีที่ ฟันโผล่พ้นเหงือกแล้วบางส่วน โดยอาจมองเห็นเป็นมุมฟันเล็กๆ อยู่ด้านหลังฟันกราม ซี่สุดท้าย หรือพบเหงือกบวม คลุมบริเวณที่มีฟันกำลังขึ้น

สิ่งที่ลองสังเกตได้ ได้แก่

  • มีฟันโผล่ขึ้นมา ด้านหลังฟันกราม หรือไม่
  • ฟันขึ้นมาเต็มซี่ หรือเห็นเพียงบางส่วน
  • มีเหงือกคลุมตัวฟันอยู่ หรือไม่
  • เหงือกบริเวณนั้นบวม แดง หรือมีเลือดออก หรือไม่
  • มีเศษอาหาร ติดในบริเวณเดิม เป็นประจำ หรือไม่
  • รู้สึกเจ็บ เมื่อกด หรือกัดลงบริเวณด้านหลัง หรือไม่

อย่างไรก็ตาม การส่องกระจก ไม่สามารถบอกได้ว่า รากฟัน มีลักษณะอย่างไร ฟันเอียงมากน้อยเพียงใด หรือฟันอยู่ใกล้กับโครงสร้างสำคัญ หรือไม่

ทำไมต้องเอกซเรย์ฟันคุด

ภาพเอกซเรย์ ช่วยให้เห็นส่วนของฟัน และกระดูก ที่ไม่สามารถตรวจพบได้ จากการมองภายในช่องปาก เพียงอย่างเดียว โดยทันตแพทย์ สามารถใช้ข้อมูลจากภาพ เพื่อประเมิน

  • จำนวน และตำแหน่งของฟันคุด
  • ทิศทาง การวางตัวของฟัน
  • ระดับความลึก ที่ฟันฝังอยู่
  • ลักษณะ และจำนวนของรากฟัน
  • ผลกระทบต่อฟันกราม ซี่ข้างเคียง
  • ความสัมพันธ์ กับโพรงอากาศ บริเวณขากรรไกรบน
  • ความใกล้เคียง กับแนวเส้นประสาท บริเวณขากรรไกรล่าง
  • แนวทางการนำฟันออก หากมีข้อบ่งชี้ ให้รักษา

การเอกซเรย์ จึงไม่ได้มีไว้เพียง เพื่อยืนยันว่า มีฟันคุด หรือไม่ แต่ยังช่วยวางแผนการดูแล ให้เหมาะกับตำแหน่งของฟัน แต่ละซี่อีกด้วย

ฟันคุดแบบไหน ควรถอน หรือผ่าออก

ฟันคุด ไม่ได้จำเป็นต้องนำออกทุกซี่ การตัดสินใจ ควรพิจารณาจากอาการ ตำแหน่งของฟัน ความสามารถ ในการทำความสะอาด ผลกระทบต่อฟัน ซี่ข้างเคียง และความผิดปกติ ที่ตรวจพบจากภาพเอกซเรย์ร่วมกัน

ทันตแพทย์ อาจพิจารณานำฟันคุดออก เมื่อพบปัญหา เช่น

  • ปวด หรือเหงือกอักเสบ ซ้ำหลายครั้ง
  • มีเศษอาหารติด และทำความสะอาดได้ยาก
  • ฟันคุดผุ และไม่สามารถบูรณะ ได้เหมาะสม
  • ฟันกราม ซี่ข้างเคียง เริ่มผุ หรือได้รับความเสียหาย
  • ฟันคุดเอียงชน หรือกดฟัน ซี่ข้างเคียง
  • มีหนอง หรือการติดเชื้อ รอบตัวฟัน
  • เกิดความผิดปกติ ของกระดูก หรือเนื้อเยื่อรอบฟัน
  • ฟันคุด รบกวนแผนการรักษา ทางทันตกรรมอื่น
  • มีอาการปวด บวม หรืออ้าปากลำบาก จากบริเวณดังกล่าว

หากฟันคุด ไม่ก่ออาการ ไม่มีรอยโรค ไม่ส่งผลต่อฟันซี่ข้างเคียง และสามารถติดตามตรวจได้ อาจยังไม่จำเป็นต้องนำออก ทันที ทั้งนี้ ต้องอาศัยการประเมินเป็นรายกรณี ไม่ควรสรุปจากการไม่มีอาการปวด เพียงอย่างเดียว

ถอนฟันคุด กับผ่าฟันคุด ต่างกันอย่างไร

วิธีนำฟันออก ขึ้นอยู่กับว่าตัวฟันโผล่พ้นเหงือก มากน้อย เพียงใด รวมถึงตำแหน่ง และลักษณะของรากฟัน

การถอนฟันคุด อาจใช้ในกรณี ที่ตัวฟัน โผล่ขึ้นมาเพียงพอ วางตัวในตำแหน่ง ที่สามารถจับ และนำออกจากเบ้าฟัน ได้โดยตรง ขั้นตอน อาจใกล้เคียงกับการถอนฟันทั่วไป

การผ่าฟันคุด มักใช้เมื่อฟันฝังอยู่ใต้เหงือก หรือกระดูก ฟันขึ้นเอียง หรือไม่สามารถนำออกได้ ด้วยวิธีถอนตามปกติ โดยอาจต้องเปิดเหงือก นำกระดูกบางส่วน ที่คลุมฟันออก หรือแบ่งตัวฟันออก เป็นส่วนเล็กลง ก่อนนำออก

ขั้นตอนที่เหมาะสม จึงไม่สามารถพิจารณาจากขนาดของตัวฟัน ที่มองเห็น เพียงอย่างเดียว เพราะลักษณะรากฟัน ระดับความลึก และตำแหน่งของฟัน ภายในกระดูก ล้วนมีผลต่อแผนการรักษา

ปล่อยฟันคุดไว้ จะเกิดปัญหาอะไรได้บ้าง

ฟันคุด บางซี่ สามารถอยู่ภายในขากรรไกร โดยไม่สร้างปัญหา แต่ฟันคุดบางลักษณะ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อความผิดปกติ ในอนาคต โดยเฉพาะฟันที่โผล่ขึ้นมาเพียงบางส่วน เอียงชนฟันข้างเคียง หรืออยู่ในตำแหน่ง ที่ทำความสะอาดได้ยาก

ปัญหาที่อาจเกิดขึ้น สามารถแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มหลัก

1. ปัญหาบริเวณเหงือก รอบฟันคุด

เหงือกที่คลุมตัวฟันบางส่วน สามารถกักเก็บเศษอาหาร และคราบแบคทีเรีย ทำให้เกิดการอักเสบ ปวด บวม มีกลิ่นปาก หรือมีหนอง อาการอาจหายไปชั่วคราว และกลับมาเป็นซ้ำได้

2. ปัญหาที่ตัวฟันคุด และฟันซี่ข้างเคียง

หากฟันคุด เอียงเข้าหาฟันกราม ซี่หน้า จะเกิดซอกแคบที่แปรงสีฟัน และไหมขัดฟัน เข้าไม่ถึง ส่งผลให้มีโอกาสเกิดฟันผุ บริเวณด้านหลังของฟันกราม ซี่ข้างเคียง หรือเกิดการสูญเสียกระดูกรอบฟัน บริเวณดังกล่าว

ในบางกรณี ฟันกรามซี่ข้างเคียง อาจเสียหายมากกว่าตัวฟันคุดเอง เนื่องจากตำแหน่งที่ผุ อยู่ลึก และตรวจพบได้ยาก ในระยะแรก

3. ความผิดปกติ ภายในกระดูก

เนื้อเยื่อ ที่อยู่รอบตัวฟันคุด อาจเกิดการเปลี่ยนแปลง หรือพัฒนา เป็นรอยโรคได้ ในบางกรณี แม้จะไม่ได้พบในทุกคน แต่เป็นหนึ่งในเหตุผล ที่ควรติดตามฟันคุด ตามระยะเวลา ที่ทันตแพทย์แนะนำ

การปล่อยฟันคุดไว้ จึงไม่ได้หมายความว่า จะเกิดปัญหาแน่นอน แต่ก็ควรทราบตำแหน่งของฟัน และตรวจติดตาม ตามความเหมาะสม โดยเฉพาะเมื่อฟัน อยู่ในตำแหน่ง ที่ทำความสะอาดยาก หรือเริ่มมีอาการผิดปกติ เกิดขึ้น

ควรพบทันตแพทย์ เมื่อไหร่ และต้องตรวจอะไรบ้าง

ไม่จำเป็นต้องรอ ให้ปวดรุนแรง จึงค่อยตรวจ หากรู้สึกว่า ฟันกราม ซี่ในสุด ขึ้นไม่เต็มซี่ มีเหงือกคลุม หรือมีอาการผิดปกติเป็นๆ หายๆ การเข้ารับการตรวจตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้ทราบสาเหตุ และวางแผนดูแล ได้เหมาะสมกว่า

ควรนัดตรวจ เมื่อพบอาการต่อไปนี้

  • ปวดบริเวณฟันกราม ซี่ในสุด เป็นประจำ
  • เหงือกด้านหลังบวม หรือเจ็บ เมื่อเคี้ยวอาหาร
  • มีฟันโผล่ขึ้นมา เพียงบางส่วน
  • มีเศษอาหารติด บริเวณเดิมบ่อย
  • มีกลิ่นปาก หรือรสชาติ ผิดปกติ จากบริเวณฟันด้านหลัง
  • สงสัยว่า ฟันกำลังขึ้นเอียง
  • เคยตรวจพบฟันคุด แต่ไม่ได้ ติดตามมานาน
  • กำลังวางแผนจัดฟัน หรือรับการรักษา ทางทันตกรรมอื่น

หากมีอาการต่อไปนี้ ควรเข้ารับการตรวจโดยเร็ว

  • ปวด หรือบวมรุนแรงขึ้น อย่างต่อเนื่อง
  • มีไข้ หรือรู้สึกไม่สบายตัว ร่วมด้วย
  • มีหนอง บริเวณเหงือก
  • อ้าปากได้น้อยลง
  • กลืนอาหาร หรือน้ำลายลำบาก
  • ใบหน้า หรือบริเวณ ใต้ขากรรไกรบวม
  • รับประทานยา แล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือกลับมาเป็นซ้ำ

ขั้นตอนการตรวจฟันคุด

การตรวจโดยทั่วไป อาจประกอบด้วย ขั้นตอนต่อไปนี้

1. สอบถามอาการ และประวัติที่เกี่ยวข้อง

  • ทันตแพทย์ จะสอบถามตำแหน่งที่ปวด ระยะเวลา ที่เริ่มมีอาการ ความถี่ของอาการ รวมถึงโรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ และประวัติการแพ้ยา

2. ตรวจภายในช่องปาก

  • ตรวจดูว่า ฟันโผล่พ้นเหงือกแล้ว หรือไม่ มีเหงือกคลุมตัวฟัน หรือไม่ รวมถึงตรวจหาการบวม หนอง ฟันผุ และผลกระทบต่อฟัน ซี่ข้างเคียง

3. ถ่ายภาพเอกซเรย์ ตามความจำเป็น

  • ภาพเอกซเรย์ ช่วยแสดงตำแหน่ง ทิศทาง ความลึก รากฟัน และโครงสร้าง ที่อยู่ใกล้เคียง ซึ่งไม่สามารถ เห็นได้จากการตรวจ ภายในช่องปาก เพียงอย่างเดียว

4. ประเมินแนวทางการดูแล

  • หลังรวบรวมข้อมูล ทันตแพทย์ จะพิจารณาว่า ควรติดตามอาการ ถอนฟัน หรือผ่าฟันคุด รวมถึงอธิบายเหตุผล ขั้นตอน และข้อควรระวังให้ทราบ ก่อนตัดสินใจ

หากมีการอักเสบ หรือการติดเชื้ออยู่ อาจต้องควบคุมอาการ ให้เหมาะสม ก่อนดำเนินการนำฟันออก ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรง และผลการตรวจ ในแต่ละกรณี

สรุป ฟันคุดเป็นยังไง และควรรับมืออย่างไร

ฟันคุด อาจมีลักษณะ เป็นฟันกราม ซี่ในสุด ที่ขึ้นมาเพียงบางส่วน ขึ้นเอียงไปชนฟันข้างเคียง หรือนอนฝังอยู่ใต้เหงือก และกระดูกทั้งหมด บางคนมีอาการปวด เหงือกบวม มีกลิ่นปาก หรืออ้าปากลำบาก แต่บางคน อาจไม่มีอาการผิดปกติเลย

การส่องกระจก จึงช่วยตอบได้เพียงบางส่วนว่า ฟันคุดเป็นยังไง เพราะไม่สามารถมองเห็นทิศทางของฟัน รากฟัน และตำแหน่ง ที่อยู่ภายในกระดูกได้ การตรวจช่องปาก ร่วมกับการเอกซเรย์ จะช่วยให้ทราบว่า ฟันอยู่ในตำแหน่งใด และกำลังส่งผลต่อฟัน หรือเนื้อเยื่อบริเวณข้างเคียง หรือไม่

ฟันคุด ไม่จำเป็นต้องผ่าออกทุกซี่ แต่หากมีอาการปวด อักเสบซ้ำ ทำความสะอาดยาก ฟันเอียงชนฟันข้างเคียง หรือพบความผิดปกติ จากภาพเอกซเรย์ ควรประเมินแนวทางรักษา ให้เหมาะกับฟัน แต่ละซี่

หากกำลังสงสัยว่า ฟันกรามซี่ในสุด ที่ขึ้นไม่เต็มซี่ หรือมีอาการปวด เป็นฟันคุด หรือไม่ สามารถเข้ารับการตรวจช่องปาก และเอกซเรย์ที่ Big Care Dental Clinic เพื่อให้ทันตแพทย์ ประเมินตำแหน่งของฟัน พร้อมแนะนำแนวทางดูแล ที่เหมาะสม ก่อนเกิดปัญหารุนแรงขึ้น